 |
Obszar
administracyjny Lędzin znajduje się w obrębie dwóch
makroregionów - Wyżyny Śląskiej i Kotliny
Raciborsko-Oświęcimskiej. W ramach Wyżyny Śląskiej, o
krajobrazie zrębowym, wyróżnić można opadający w
kierunku Kotliny Mlecznej fragment południowego stoku Płaskowyżu
Murcek, rozciętego obniżeniem koło Ławek, wraz z doliną
Przyrwy. Od południowego wschodu jest on ograniczony Garbem Lędzińskim,
rozciągającym się pomiędzy Hołdunowem i Jaroszowicami, o
długości około 5 km i szerokości blisko 1,5 km.
Jego partie szczytowe, dochodzące do wysokości nieco ponad
300 m n.p.m., są faliste lub pagórkowate, w niektórych
miejscach porozcinane płytkimi dolinami. Łagodniejsze południowo-wschodnie
stoki Garbu opadają w kierunku doliny Wisły i Przemszy,
obejmując także dolinę Gostyni, wchodzącą już w skład
Kotliny Oświęcimskiej.
Fizjograficznie
Lędziny pozostają na obszarze Pagórów Jaworznickich, na
terenie urozmaiconym wzgórzami: Klimontem (302 m n.p.m.),
Szachtą (296 m n.p.m.), Strzyżówką (290 m n.p.m.),
Małkowcem, Kępą, Wapieńką i Glinogórą.
W budowie geologicznej obszaru leżącego w obrębie Wyżyny
Śląskiej biorą udział głównie utwory triasowe i karbońskie
oraz czwartorzędowe. Dno Kotliny Mlecznej wyścielone jest
osadami mioceńskimi oraz plejstoceńskimi. Jednostki wchodzące
w skład Kotliny Oświęcimskiej są zbudowane z mioceńskich
iłów, piaskowców i łupków, nakrytych piaskami i iłami
o genezie czwartorzędowej, a ponadto glinami zwałowymi i
piaskami, stanowiącymi rezultat działalności lodowców.
Klimat obszaru miasta Lędziny kształtują ścierające się
masy powietrza o charakterze podzwrotnikowym - dochodzące
z południa przez Bramę Morawską, arktycznym i podbiegunowym
- napływające z północy, morskim - znad
Atlantyku i kontynentalnym - z Europy Wschodniej.
Na
terenie Lędzin występują dwa cieki wodne - Potok Goławiecki
i rzeka Przyrwa, należące do zlewiska Wisły. Rzeka Przyrwa,
stanowiąca dopływ Mlecznej, długości około 15 km, ze
źródłami w Wesołej, niemal na całym odcinku w granicach
miasta jest obecnie uregulowana. Dawniej tworzyła ona liczne
meandry w obrębie szerokiej, płaskiej i podmokłej doliny. U
stóp Garbu Lędzińskiego bierze natomiast swój początek
Potok Goławiecki, płynący szeroką, podmokłą doliną w niżej
położonej części miejscowości, z ujściem wpadającym
bezpośrednio do Wisły.
Potok ten jest wykorzystywany do hodowli ryb w licznych
stawach, leżących w jego pobliżu. Obie rzeki są zasilane
licznymi drobniejszymi ciekami, najczęściej nie posiadającymi
nazwy.
Pokrywa glebowa gminy jest mało zróżnicowana. Występują
tutaj przeważnie gleby bielicowe, wytworzone z utworów
pochodzenia lodowcowego, gleby brunatne, czarne ziemie, rędziny
(pojawiające się głównie na wyniosłościach Garbu Lędzińskiego)
oraz gleby bagienne. Wszystkie gleby występujące na terenie
Lędzin zostały zaliczone do klasy „A”, czyli
najmniej skażonych, gdzie uprawa roślin może być
prowadzona bez żadnych ograniczeń. Do głównych upraw można
zaliczyć: różnego rodzaju zboża jare i ozime, kukurydzę,
ziemniaki i buraki cukrowe.

Na
znacznych fragmentach gminy dominuje krajobraz naturalny,
obejmujący 76% obszaru miasta, w którym zdecydowanie przeważa
podtyp polowo- uprawny, stanowiący 38,5% powierzchni. Na
terenie Lędzin występuje też krajobraz użytkowany, na który
składają się krajobraz zurbanizowany i górniczo-przemysłowy,
powstały w wyniku działalności antropogennej. Szczególnie
silnie zurbanizowane są części: centralna, południowo-wschodnia
i północno-wschodnia.
Północna
i północno-wschodnia część gminy otoczona jest lasami,
wchodzącymi w skład leśnego pasa ochronnego Górnośląskiego
Okręgu Przemysłowego. Dominującym rodzajem są lasy
iglaste, głównie sosnowe, natomiast drugie miejsce zajmują
lasy mieszane, przede wszystkim sosnowo-dębowe. Spełniają
one bardzo ważną funkcję ochronną - zatrzymują większość
zanieczyszczeń napływających na teren Lędzin z bardziej
uprzemysłowionych terenów Śląska.
Opracowano na podstawie materiałów Urzędu
Miasta Lędziny oraz publikacji: Lędziny 2000., F.
Serafin: Lędziny. Zarys dziejów. |